เกี่ยวกับกลุ่มวิจัย

ที่มาและความสำคัญของกลุ่มวิจัย

ประเทศไทยเป็นประเทศกำลังพัฒนาเพียงไม่กี่ประเทศที่เป็นผู้ส่งออกสินค้าเกษตรในรูปของผลิตภัณฑ์ต่างๆ ไปจำหน่ายทั่วโลกมากกว่าหนึ่งล้านล้านบาท และรัฐบาลทุกยุคทุกสมัยต่างก็ให้ความสำคัญต่อภาคการเกษตรเพราะภาคการเกษตรมีผลต่อสภาพเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองของประเทศไทย นอกจากนี้แล้วทั้งภาครัฐและภาคเอกชนก็พยายามผลักดันให้ประเทศไทยพัฒนาไปสู่การเป็นแหล่งผลิตอาหารของโลก ซึ่งหากสามารถดำเนินการได้ตามเป้าหมายก็จะเป็นผลดีต่อเศรษฐกิจของประเทศโดยรวมและส่งผลดีต่อสภาพเศรษฐกิจของเกษตรกรซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศ อย่างไรก็ตามหากพิจารณาในด้านการแข่งขันกับประเทศอื่นที่ผลิตสินค้าเกษตร ยังพบว่าการผลิตสินค้าเกษตรของไทยยังคงมีปัญหาที่สำคัญๆ ในด้าน ต้นทุนการผลิต ความสูญเสียในเชิงปริมาณและคุณภาพ และคุณภาพของผลผลิต ซึ่งควรได้รับการพัฒนาและแก้ไขโดยคำนึงถึงการแข่งขันกับประเทศผู้ส่งออกรายอื่น และผลตอบแทนที่เกษตรกรได้รับ

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและกระแสโลกาภิวัตน์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว ความจำเป็นในความตระหนักและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของสังคมโลก ตลอดจนความต้องการอาหารที่เพิ่มสูงขึ้น ในขณะที่ทรัพยากรธรรมชาติมีอยู่ในปริมาณที่จำกัด รวมทั้งผลผลิตภาคเกษตรซึ่งเป็นผลจากการถูกนำไปบริโภค อุปโภค การสูญเสีย การทดแทนทรัพยากรอื่น มีปริมาณไม่เพียงพอ ปัญหาการเคลื่อนย้ายแรงงานจากภาคเกษตรสู่อุตสาหกรรมเป็นปัญหาใหญ่ที่กำลังประสบต่อภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร ซึ่งส่งผลต่อการผลิตที่ไม่เพียงพอและทันต่อฤดูกาล รวมทั้งต้นทุนในการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น และคู่แข่งทางการผลิตสินค้าเกษตรจากหลายประเทศได้มีการพัฒนามากขึ้น

จากการพัฒนาและปัญหาดังกล่าวข้างต้นจำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีและวิชาการด้านต่างๆ เข้าช่วยในภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตรของไทย โดยดำเนินการอย่างเป็นระบบที่สอดคล้องและเกื้อกูลซึ่งกันและกัน เทคโนโลยีและวิชาการด้านวิศวกรรมเป็นศาสตร์หนึ่งที่จะมีส่วนช่วยในการลดต้นทุนการผลิต ลดความสูญเสีย และเพิ่มคุณภาพของผลผลิต ตลอดจนเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต รวมทั้งการบรรเทาปัญหาที่มากระทบกับภาคการเกษตร

ปัจจุบันภาคการเกษตรของไทยต้องเผชิญกับปัญหาจากความผันผวนของธรรมชาติที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรที่สำคัญ โดยเฉพาะน้ำที่ภาคเกษตรต้องประสบทั้งจากปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้ง ดังนั้นการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างเป็นระบบจะช่วยบรรเทาปัญหาดังกล่าวลงได้ รวมทั้งเป็นการช่วยเพิ่มผลผลิตและขีดความสามารถในการแข่งขันด้านการผลิต ซึ่งวิชาการด้านวิศวกรรมทรัพยากรน้ำจะมีส่วนช่วยให้การดำเนินการเกิดประสิทธิผล

ในส่วนของการผลิตภาคการเกษตรตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมเมล็ดพันธุ์ การเตรียมแปลง การเพาะปลูก การดูแลรักษา การเก็บเกี่ยว และการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว งานด้านวิศวกรรมเครื่องจักรกลเกษตรจะมีส่วนช่วยเพิ่มศักยภาพและความสามารถในการผลิต การลดต้นทุน ลดความสูญเสียผลผลิต รวมทั้งการยกระดับคุณภาพของผลผลิต เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงด้านอาหารของประเทศและของโลก

การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผลผลิตทางการเกษตรเป็นการช่วยเพิ่มมูลค่า พร้อมทั้งยังเป็นการเพิ่มการใช้ประโยชน์จากผลิตภัณฑ์จากภาคการเกษตร ซึ่งงานด้านวิศวกรรมจะช่วยในการเพิ่มทั้งคุณภาพและมูลค่าได้ รวมทั้งการการแปรรูปเรามักพบปัญหาของเหลือจากการผลิตซึ่งอาจส่งผลเสียกับสิ่งแวดล้อมที่กำลังเป็นประเด็นที่สังคมทั่วโลกให้ความสนใจกันอย่างจริงจัง งานด้านวิศวกรรมก็จะสามารถมาช่วยในการแก้ปัญหารวมทั้งการนำเอาของเหลือจากภาคเกษตรมาแปรรูปให้เกิดมูลค่าได้

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นแหล่งผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของไทยไม่ว่าจะเป็น ข้าว อ้อย มันสำปะหลัง ข้าวโพด ยางพารา เป็นต้น ซึ่งพืชเหล่านี้มีปริมาณการผลิตเป็นจำนวนมากในภูมิภาคนี้ ที่มีมูลค่ามากกว่า 300,000 ล้านบาท การประยุกต์งานด้านวิศวกรรมประกอบไปด้วย งานด้านวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ วิศวกรรมเครื่องจักรกลเกษตร และวิศวกรรมการผลิตและสิ่งแวดล้อม จะได้เข้ามามีส่วนในการพัฒนา สนับสนุน และหรือเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยผ่านการจัดตั้ง “กลุ่มวิจัยวิศวกรรมประยุกต์เพื่อพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ” เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับนักวิจัยของมหาวิทยาลัยขอนแก่นในการสร้างองค์ความรู้ และเทคโนโลยีที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในขบวนการพัฒนาและหรือสนับสนุนงานด้านการเกษตรของภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยต่อไป

โดยมหาวิทยาลัยขอนแก่นได้ประกาศจัดตั้ง “กลุ่มวิจัยวิศวกรรมประยุกต์เพื่อพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น” ตามประกาศมหาวิทยาลัยขอนแก่น ฉบับที่ 881/2557 เมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2557 เพื่อให้การพัฒนากลุ่มงานวิจัยมีศักยภาพความเข้มแข็งทางวิชาการ มีความสามารถสร้างผลงานวิจัยที่มีศักยภาพในระดับนานาชาติ และแสดงความเป็นเลิศในสาขาวิชาต่างๆ